O traballo docente puxo á miña disposición numerosísimas ocasións de aprendizaxe compartida.
Este afán, sumado ao descubrimento do artecorreísmo e dos seus variados medios de expresión creativa, levoume a coñecer varias persoas coas que establecín moito máis ca unha relación postal. Sentinme integrado dentro desta incomunidade e contaxiado polos seus desbordamentos políticos. A súa esencia é suprematísticamente democrática.
O meu interese básico foi a poesía visual, o xogo conceptual, o contexto simbólico. Pero saltei dun a outro linguaxe dun modo case natural. A poesía contaxiao todo: a letra, a palabra, a imaxe, o corpo.
Tamén atopei a través dela a fórmula dunha felicidade polipoeticamente compartida con Ad hoc: Pedro Lamas, Antonio Rivas, Ramón Cruces, Nacho García..., desde hai máis de quince anos. Pertencer a este grupo permitiume tamén canalizar as miñas ansias dun modo apaixonadamente libertino.
A poesía é para min un medio de creación crítica en calquera das súas manifestacións posibles, pero é a performance a que me proporciona maior intensidade emocional.
ODA A HERÁCLITO
(3 versións)
Río Seira. Rois. A Coruña. 2022. Ver vídeo
Ribeira da Hortelá. Madeira. Portugal. 2025. Ver vídeo
Heráclito na Antártida. 2025. Ver vídeo
A acción desenvólvese durante unha viaxe para realizar investigacións nun glaciar. Un interludio poético e performativo en movemento. Moi apropiado. O guía da expedición, Javier Gil, sitúanos no escenario:
O vídeo de Todo flúe gravouse na baía sur da illa Livingston, nas illas Shetland do Sur, na Antártida.
Estamos nunha lancha Zodiac na baía Johnson, cos glaciares Johnson e Perunika ás nosas costas. Gravouse desde a Zodiac porque non podía facelo doutra maneira; regresaba ese mesmo día, así que era a miña única oportunidade. A miña idea orixinal era gravalo sobre o propio glaciar, pero resultou imposible.
O interesante é que un glaciar é, en realidade, un fluído; móvese —lenta e calmadamente—, pero flúe. Segundo as medicións anuais que realizamos no glaciar Johnson, algúns tramos desprázanse entre 2 e 3 metros ao ano, pero a fronte —a parte que se desprende cara ao mar— avanza ata 40 ou 50 metros anuais! Así que aí o tes. Todo flúe.
POEMA ELEVADO
Versión performática para OVUM 10TDS. Tarragona, 2009. Organizada con motivo da visita de Clemente Padín a España.
Deixo a continuación un pequeno texto que recupero agora da rede, El poema visual en la era de las nuevas tecnologías, de Vicent Foucaud. A acción xéstase en Madeira, Portugal, e realízanse varias microaccións con soportes diferentes: cartel de texto, stickers e galería de fotos.
Trátase dun xogo conceptual cuxa esencia fundamental é a ironía autorreferencial: a poesía como uso refinado e culto da palabra-texto no seu sentido socialmente normativizado e da palabra-imaxe na súa dimensión físico-natural. Elevación metafísico-conceptual fronte a elevación físico-condutual.
Podes consultar o texto de Vicent Foucaud na revista Escáner.
Todas as persoas que participaron neste poema-acción son outros poetas visuais (Clemente Padín, Cristina Valdéspina, Fabio Guzmán, Guillermo Marín, Ibírico, Isabel Jover e Paco Muñoz Anglada, entre outros). A súa participación, como poetas, subliña o carácter reflexivo do poema, centrado, por unha banda, na percepción pública da poesía e, por outra, unha vez máis, na noción de páxina e de lugar da poesía. De certo modo, este poema formula en efecto a pregunta: Onde se debe situar a poesía? O poema constitúe en si mesmo a resposta a esta pregunta.
Versión arbórea. (Sen documentación). Acción executada dentro da I Xornada de Land Art de Seira, en 2019, consistente na declamación en voz alta dunha serie de poemas mínimos con significación naturalista, paisaxística ou ecoexistencial desde o alto dun carballo centenario.
Acción colectiva. 2017.
Bexán é unha aldea que estivo a piques de desaparecer, situada na Ribeira Sacra; é un testemuño ruinoso do proceso de urbanización e dos pobos baleirados. Ana Kiro foi a cantante máis representativa desta diáspora mundial. Música e bandeiriñas para un día de festa de ninguén. Acompáñanme Nacho García (cámara), Ramón Cruces e Antonio Rivas.
Poema elevado CD. 2016. Serie de improvisacións musicais gravadas en filloaldeas.
POEMA BIOLENTO
Poema biolento. Con variacións ao longo do tempo, foi unha acción que desenvolvín en diferentes contextos. Unha escena intensa e impactante na que se utilizan libros de economía e de metafísica e, fundamentalmente, unha gran lingua de vaca. Este exercicio polipoético é colectivo e ad hoc.
Poema biolento CD. 2018. Conxunto de temas polipoéticos improvisados e gravados en filloaldeas.
POEMA PROFUNDO-SUPERFICIAL
Poema profundo-superficial. Festa Morgana. Casas Novas, Rois.
Profundo-superficial. Xornada de Land Art en Seira. Rois. A Coruña.
Despois de varias aproximacións, a primeira en Tarragona e despois en Brión (filloaldea do Tremo) e Casas Novas (Festa Morgana), desenvolvín esta esgotadora acción no contorno dunha carballeira centenaria. A gravación corresponde ao peche da mesma e á compañía dun grupo de espectadores que acabaron conversando, impulsados pola evocación do volume inverso e aberto que lentamente fun selando.
Poema profundo CD. 2021. Improvisacións polipoéticas gravadas en filloaldeas.
VIDEOACCIÓNS X CRONO
Dimo. Es o que dis. Caldas de Reis, Pontevedra, 2007.
Vídeo elaborado nun contorno escolar no que participou un numeroso grupo de estudantes e profesorado, nun contexto de azar e espontaneidade. Unha cámara en zoom situada no vestíbulo recolle as frases amorosas que as persoas dedican a un suxeito imaxinado. Ten case vinte anos.
Clown. Vídeo doméstico elaborado coa axuda da miña filla (cámara). Á musicación improvisada que fixemos para o filocafé Dandismo, celebrado no Centro Galego de Arte Contemporánea de Santiago de Compostela, en 2010, no contexto performático, seguiulle unha orquestración composta por Antonio Rivas e Pedro Lamas (Ad Hoc).
Master Chef. Proxecto ad hoc: Big Brothers / Sala X / Facultade de Belas Artes de Pontevedra. 28 de maio de 2014.
Serie de accións desenvolvidas e videomonitorizadas durante o confinamento de doce horas na Sala X. Roque Mosquera, Antonio Rivas, Ramón Cruces, Pedro Lamas e Lois G. Magariños.
Celacanto. Acción colectiva en Padrón. 12 de abril de 2018. Begoña Miguéns, Elisa Framil, Ramón Cruces, Antonio Rivas, Pedro Lamas e Lois G. Magariños.
Lista para gustar. Trátase dun vídeo moi sinxelo elaborado a partir dun poema inserido no libro da Corporación Semiótica Galega, Facer sen mans, composto por eslóganes publicitarios. O vídeo foi incluído na mostra da I Bienal Posverso de Arxentina, en 2024. Conto coa axuda técnica de Vili Mosquera (cámara) e Antonio Rivas (posprodución de son).
Lista para gustar tamén tomou a forma dunha instalación a modo de poema transitable, escrito nas 49 escaleiras da Facultade de Filosofía de Santiago de Compostela, con motivo da exposición de poesía visual SAVER da CO.SE.GA., en 2023.
AUTOPRODUCIÓN POLIPOÉTICA EN FORMATO DE VIDEOCOLAXE
Finalmente, relaciono algunha autoprodución polipoética en formato de videocollage.
Basura Verbal Matanza. Videocollage. Mostra representativa do traballo colaborativo baseado na improvisación Ad Hoc.
As imaxes corresponden a unha matanza do porco que gravei nunha casa en Bastavales, Brión, sobre a que superpuxen unha serie de imaxes extraídas da rede. A base musical é resultado dunha improvisación polipoética, con texto de Carlos Santiago e música de Ad Hoc, gravada nunha filloaldea na aldea do Tremo, Brión. A Coruña.
GazaTi. 27 de agosto de 2025. (Xogo de palabras en galego, GazaTú). Videocollage.
GazaTi é un vídeo urxente —aínda que, para dicir a verdade, editouse cun considerable atraso, coma se estivese esperando demasiado tempo, sen saber moi ben que, a que algo finalmente me fixese reaccionar—; todo isto nun estado de apatía e indiferenza. É algo pequeno, sen dúbida, pero o proceso de montaxe brindoume a oportunidade de reflexionar e, en certo modo, de formar a miña propia opinión.
Debo engadir tamén que a miña recente visita a Mauthausen fíxome máis sensible á profunda contradición que encarna o pobo de Israel —ou, polo menos, aquelas persoas que apoian as políticas sionistas dos sucesivos gobernos— e, en última instancia, ás contradicións e polaridades que tamén caracterizan a nosa propia vida moral e política aquí. Refírome, en particular, ao auxe do pensamento fascista ou parafascista que, lenta pero inexorablemente, se abre camiño nas redes sociais, na política e na vida cotiá.
Ademais, contei coa inestimable axuda dos meus amigos de Ad Hoc e, moi especialmente, coas suxestións, a sensibilidade e a experiencia de Antonio Rivas. O son é a alma do vídeo: a estrutura que o mantén todo unido.
Crear —mesmo algo tan insignificante como este breve vídeo— é, para min, unha forma de resistencia persoal. Atopar alguén que comprenda e comparta ese sentimento é, en si mesmo, un acto político.
A música corresponde a unha improvisación polipoética Ad hoc. As imaxes foron recollidas en internet e no campo de concentración, hoxe memorial, de Mauthausen, en Austria.
Vella Europa.
Cun universo simbólico semellante ao de GazaTi, lembra o pasado ignominioso para situar o presente, igualmente nihilista, no que vivimos. ConteI coa axuda do meu amigo Antonio Rivas, membro de Ad hoc, da súa música, da que tamén botei man.
Comentarios
Publicar un comentario